instrukcje dotyczące pochówku

Instrukcje dotyczące pochówków dzieci

Archidiecezja Poznańska
Diecezja Kaliska
Diecezja Zielonogórsko-Gorzowska


Statuty Synodu Archidiecezji Poznańskiej

nr 613 par 2

Prawo do pogrzebu katolickiego mają dzieci, ktore zmarły przed chrztem, jeżeli rodzice mieli zamiar je ochrzcić (zob. KPK, kan. 1183 par. 2), oraz dzieci, które utraciły życie przed urodzeniem na skutek poronienia lub zabójstwa w łonie matki (zob. Aneksy: Instrukcja dotycząca pogrzebu dziecka).

    Instrukcja dotycząca pogrzebu dziecka

  1. Konferencja Episkopatu Polski zezwala na katolicki pogrzeb dzieci, które zmarły przed chrztem, jeżeli rodzice pragnęli je ochrzcić (por. KPK kan 1183 par2). Zgoda ta obejmuje również Mszę sw. pogrzebową. Powodem odmowy pogrzebu nie może być fakt, że rodzice nie mają slubu koscielnego lub nie są związani z życiem parafii.
  2. Zmarłe dzieci, niezależnie od tego, czy były ochrzczone, czy nie, czy zmarły po porodzie, czy też urodzily się martwe, należy pochować według stosownych obrzędów przewidzianych na tę okolicznosc. Obrzędy pogrzebu dziecka, zarówno ochrzczonego, jak i nieochrzczonego, znajdują się w „Obrzędach pogrzebu” w rozdziałach VII-IX (częsc tekstów jest wspólna, inne podane są na przemian, raz podczas pogrzebu dziecka ochrzczonego, raz nieochrzczonego). Zgodnie z miejscowymi zwyczajami można odprawić zarówno nabożeństwo w domu, w kosciele, a potem na cmentarzu, jak i tylko na cmentarzu. Teksty modlitw odprawianych podczas Mszy swiętej pogrzebowej znajdują sie w „Mszale Rzymskim” pod numerami 41 (pogrzeb dziecka ochrzczonego) i 42 (pogrzeb dziecka nieochrzczonego).
  3. Jeśli rodzice o to proszą, wówczas przed pogrzebem dziecka winna być odprawiona Msza swięta, a ksiądz powinien być ubrany w szaty białego koloru. Należy wyjasnic, że ta Msza sw. nie ma charakteru przeblagania za grzechy dziecka, ale jest prośba o pociechę dla rodziców.
  4. Dziecko zmarłe przed porodem nalezy traktować jak dziecko zmarłe pred chrztem. Możliwy jest zatem pogrzeb dziecka, które rodzice stracili na skutek poronienia (płody poronione), nawet w bardzo wczesnym etapie ciąży, o ile będą dokumenty konieczne do pogrzebu zgodnie z prawem państwowym. Jedynym kryterium rozróżnienia dla formy pogrzebu jest przyjęty chrzest.
  5. Kosciół nie traktuje pochówku dzieci poronionych jako obowiązku religijnego i zgadza sie na to, aby dzieci zmarłe w okresie płodowym mogły być pochowane bez religijnego obrzędu, jednakże w sposób godny osoby ludzkiej.

Diecezja Kaliska

Instrukcja dla diecezji kaliskiej
Pogrzeb dzieci zmarłych przed urodzeniem

 

  1. Dnia 21 grudnia 2006 roku Minister Zdrowia wydał nowe rozporządzenie w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (DzU z 2007 r. nr 1, poz. 10 oraz DzU z 2007 r. nr 1, poz. 9). Według tego rozporządzenia rodzice (lub inne osoby uprawnione) dzieci urodzonych martwo albo po poronieniu mają prawo otrzymać akt zgonu i dokonać ich pochówku. Minister Zdrowia określa ciała tak zmarłych dzieci jako „szczątki ludzkie”, którym należy się „ludzki” pochówek. Rozporządzenie zwraca uwagę, że nie jest istotne, jak długo trwała ciąża. Nowe przepisy obowiązują od 20 stycznia 2007 roku.
  2. W związku z powyższym rozporządzeniem proboszczowie parafii winni na cmentarzach wydzielić odpowiednie kwatery dla tak zmarłych dzieci. Poza tym nie mogą w takich wypadkach odmawiać urządzenia pogrzebu.
  3. Ponieważ nie istnieje jeszcze specjalny obrzęd pogrzebu dzieci urodzonych martwo albo po poronieniu, należy stosować wybrane obrzędy pogrzebu dziecka nieochrzczonego. Obrzędy pogrzebowe należy rozpocząć od stacji drugiej „W kościele” (Obrzędy pogrzebu dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, wyd. II uzupełnione, Księgarnia św. Jacka, Katowice 1991, nr 148, s. 143; dalej: OP). Ze zrozumiałych względów opuszcza się stację pierwszą „W domu zmarłego dziecka”. Jeśli okoliczności za tym przemawiają, można z racji takiego pogrzebu odprawić Mszę Świętą. Stosuje się wtedy formularz „Msza w czasie pogrzebu dziecka nieochrzczonego” (Mszał Rzymski dla diecezji polskich, s. 241”). Używa się szat liturgicznych koloru białego. Warto tutaj przypomnieć, że modlitwy mszalne obejmują rodziców pogrążonych w żałobie, co ma szczególne znaczenie w przypadku śmierci ich dziecka. Teksty i modlitwy ostatniego pożegnania dziecka nieochrzczonego znajdują się w OP nr 251-254, s. 220-221. Po pokropieniu w milczeniu trumny dziecka oraz po modlitwie wynosi się ciało z kościoła. W tym czasie można śpiewać antyfonę „Niech aniołowie zawiodą cię do raju”. W czasie procesji na cmentarz można śpiewać Psalm 138, znajdujący się w OP nr 165, s. 152-154. Stacja trzecia „Przy grobie” rozpoczyna się od poświęcenia grobu, jeśli istnieje taka konieczność (OP nr 167, s. 154-155). Następnie kapłan wzywa zgromadzonych do cichej modlitwy (OP nr 168, s. 155) oraz odmawia modlitwę powszechną wraz z modlitwą „Ojcze nasz” oraz modlitwą końcową (OP nr 172, s. 158-159). Po modlitwie następuje błogosławieństwo, pokropienie wodą święconą trumny dziecka, jeśli jest taki zwyczaj pożegnanie przez krewnych zmarłego dziecka, złożenie do grobu i śpiew jednej z podanych antyfon (OP nr 173-177, s. 160-163).
  4. Właściwe zrozumienie i wykorzystanie nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia pozwala duszpasterzom na kształtowanie świadomości wszystkich wiernych, że są to pogrzeby istot ludzkich, i że już od poczęcia mamy do czynienia z człowiekiem. Jest to bardzo ważne w kontekście starań o konstytucyjny zapis dotyczący ochrony prawa do życia od chwili poczęcia aż do naturalnej śmierci.

Powyższa instrukcja obowiązuje do czasu wydania stosownego obrzędu przez Konferencję Episkopatu Polski. Stanisław Napierała
Biskup Kaliski

Zobacz źródło.

Uwaga od rodziców: nie ma (chyba) potrzeby wydawania nowego obrzędu dot. dzieci zmarłych przed narodzeniem; istniejący obrzęd „dzieci zmarłych bez Chrztu” obejmuje także dzieci zmarłe przed urodzeniem.


Diecezja Zielonogórsko-Gorzowska

Zielona Góra, 15.11.2007

W związku ze zmianą ustawodawstwa państwowego, umożliwiającą otrzymanie przez rodziców karty zgonu dzieci martwo urodzonych (niezależnie od ich wieku), duszpasterze mogą częściej spotykać się z prośbą rodziców o chrześcijański pogrzeb dzieci poronionych, które – z powodów oczywistych – nie otrzymały sakramentu chrztu. Mając na względzie dobro duchowe rodziców dziecka oraz biorąc pod uwagę normę kan. 1183 §2 KPK, niniejszym udzielam ogólnego zezwolenia na pogrzeb kościelny dzieci martwo urodzonych (poronionych), których rodzice mieli zamiar je ochrzcić i o taki pogrzeb proszą.

W takich przypadkach należy postępować według poniższych wskazówek:

  • W kontakcie z rodzicami wskazana jest szczególna wrażliwość i delikatność. Nie należy odmawiać urządzenia pogrzebu dziecka, które rodzice stracili wskutek poronienia nawet na bardzo wczesnym etapie ciąży, o ile przedstawią dokumenty konieczne do pogrzebu zgodnie z prawem państwowym.
  • Stosowaną dotychczas praktykę tzw. pokropku, nie znajdującą uzasadnienia ani w  prawie kanonicznym, ani w normach liturgicznych, należy zastąpić obrzędami pogrzebu przewidzianymi dla dziecka nieochrzczonego.
  • Przebieg obrzędów pogrzebu, zgodnie z miejscowymi zwyczajami, może odbywać się według trzech form i zawierać zarówno nabożeństwo w domu, w kościele i na cmentarzu, jak i tylko na cmentarzu (Obrzędy pogrzebu, rozdz. VII-IX).
  • Jeżeli rodzice proszą, można odprawić Mszę św. pogrzebową. Stosuje się wówczas formularz „Msza św. w czasie pogrzebu dziecka nieochrzczonego” (Mszał Rzymski dla diecezji polskich, s. 241”) i używa się szat liturgicznych koloru białego. Należy także wyjaśnić, że Msza św. nie ma charakteru przebłagania za grzechy dziecka, ale jest prośbą o pociechę dla rodziców.

Biskup Adam Dyczkowski

ks. Piotr Kubiak
Kanclerz Kurii Zielonogórsko-Gorzowski